پاپ‌اسمیر؛ چه کسی، چه زمانی و چرا
مدیر کلینیک آمیس۲ دقیقه مطالعه۱۴ بازدید
سرطان دهانه رحم یکی از معدود سرطان‌هایی است که غربالگری منظم می‌تواند تقریباً به‌طور کامل از آن پیشگیری کند. دلیلش ساده است: این سرطان از تغییرات پیش‌سرطانی آغاز می‌شود که سال‌ها طول می‌کشد تا به سرطان تبدیل شوند و در همین بازه به‌راحتی قابل شناسایی و درمان‌اند.
آزمایش چیست؟
در پاپ‌اسمیر، پزشک با یک اسپکولوم دهانه رحم را می‌بیند و با برس یا اسپاتول نمونه کوچکی از سلول‌های سطحی برمی‌دارد. نمونه به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا از نظر تغییرات سلولی بررسی شود. کل فرایند کمتر از پنج دقیقه طول می‌کشد و معمولاً دردناک نیست؛ بیشتر افراد آن را به صورت فشار یا ناراحتی مختصر توصیف می‌کنند.
چه زمانی و هر چند وقت؟
توصیه رایج این است:
- شروع غربالگری از سن ۲۱ سالگی یا سه سال پس از شروع فعالیت جنسی
- بین ۲۱ تا ۲۹ سالگی، پاپ‌اسمیر هر سه سال
- از ۳۰ تا ۶۵ سالگی، پاپ‌اسمیر همراه با آزمایش HPV هر پنج سال، یا پاپ‌اسمیر تنها هر سه سال
- پس از ۶۵ سالگی، در صورت داشتن سابقه نتایج طبیعی متوالی، معمولاً می‌توان غربالگری را متوقف کرد
زنانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، سابقه نتیجه غیرطبیعی داشته‌اند یا تحت درمان قبلی ضایعات دهانه رحم بوده‌اند، برنامه فشرده‌تری لازم دارند.
آمادگی پیش از آزمایش
- در دوره قاعدگی آزمایش را انجام ندهید؛ بهترین زمان، میانه چرخه است.
- تا ۴۸ ساعت قبل از دوش واژینال، شیاف، کرم واژینال و نزدیکی پرهیز کنید.
- اگر عفونت فعال دارید، ابتدا درمان شود و سپس نمونه‌گیری انجام گیرد.
نتیجه غیرطبیعی یعنی سرطان؟
خیر، و این مهم‌ترین سوءتفاهم رایج است. بیشتر نتایج غیرطبیعی به تغییرات خفیف سلولی اشاره دارند که اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شوند. بسته به نوع یافته و نتیجه آزمایش HPV، گام بعدی می‌تواند تکرار آزمایش پس از یک سال، انجام کولپوسکوپی یا نمونه‌برداری هدفمند باشد.
ارتباط با ویروس HPV
تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم با عفونت پایدار انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی مرتبط است. این عفونت بسیار شایع است و در بیشتر افراد ظرف دو سال توسط سیستم ایمنی پاک می‌شود؛ فقط عفونت پایدار خطرساز است. واکسن HPV پیش از شروع فعالیت جنسی بیشترین اثر را دارد، اما تزریق آن در سنین بالاتر هم می‌تواند مفید باشد. نکته مهم: واکسن جایگزین غربالگری نیست.
چرا به تعویق می‌افتد؟
خجالت، ترس از درد، نداشتن علامت و تصور «من که مشکلی ندارم» شایع‌ترین دلایل تعویق‌اند. اما ضایعات پیش‌سرطانی هیچ علامتی ندارند؛ تا زمانی که علامت ظاهر شود، بیماری معمولاً پیشرفته است. اگر خون‌ریزی پس از نزدیکی، خون‌ریزی بین دو قاعدگی یا ترشح غیرعادی و بدبو دارید، منتظر نوبت غربالگری بعدی نمانید و زودتر مراجعه کنید.
