سه ماه اول بارداری؛ چه انتظاری داشته باشیم
مدیر کلینیک آمیس۲ دقیقه مطالعه۱۸ بازدید
سه‌ماهه اول، از هفته اول تا پایان هفته سیزدهم، دوره‌ای است که بیشترین تغییرات در بدن مادر و سریع‌ترین مراحل شکل‌گیری جنین در آن اتفاق می‌افتد. بسیاری از مادران در همین دوره بیشترین نگرانی را دارند، در حالی که اطلاعات درست می‌تواند بخش بزرگی از این اضطراب را کم کند.
اولین ویزیت
اولین ویزیت بارداری بهتر است بین هفته ششم تا هشتم انجام شود. در این جلسه سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، سابقه بارداری‌های قبلی و بیماری‌های خانوادگی مرور می‌شود. سونوگرافی اولیه محل استقرار حاملگی و ضربان قلب جنین را تأیید می‌کند و سن بارداری را دقیق‌تر تعیین می‌کند.
آزمایش‌های پایه معمولاً شامل این موارد است:
- گروه خونی و Rh
- شمارش کامل خون و بررسی کم‌خونی
- قند خون ناشتا
- عملکرد تیروئید
- بررسی ایمنی نسبت به سرخجه
- غربالگری هپاتیت B، HIV و سیفلیس
- آزمایش ادرار و کشت ادرار
غربالگری سه‌ماهه اول
بین هفته یازدهم تا سیزدهم، غربالگری ترکیبی انجام می‌شود که شامل سونوگرافی اندازه‌گیری NT و آزمایش خون است. این غربالگری احتمال اختلالات کروموزومی را برآورد می‌کند؛ نتیجه آن تشخیص قطعی نیست، بلکه سطح خطر را مشخص می‌کند تا در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی پیشنهاد شود.
علائم شایع و طبیعی
تهوع و استفراغ صبحگاهی در حدود هفتاد درصد بارداری‌ها دیده می‌شود و معمولاً از هفته شانزدهم فروکش می‌کند. خستگی شدید، حساسیت سینه‌ها، تکرر ادرار، تغییر ذائقه و نوسان خلقی هم جزو تغییرات طبیعی این دوره‌اند. لکه‌بینی خفیف در زمان لانه‌گزینی می‌تواند رخ دهد، اما هر خون‌ریزی باید به پزشک اطلاع داده شود.
تغذیه و مکمل‌ها
اسید فولیک مهم‌ترین مکمل این دوره است و در حالت ایده‌آل باید از سه ماه پیش از بارداری شروع شود. دوز معمول روزانه ۴۰۰ میکروگرم است و در برخی شرایط پزشک دوز بالاتر تجویز می‌کند. مکمل آهن معمولاً از سه‌ماهه دوم شروع می‌شود مگر اینکه کم‌خونی وجود داشته باشد.
از این موارد پرهیز کنید: گوشت و تخم‌مرغ نیم‌پز، لبنیات غیرپاستوریزه، ماهی‌های با جیوه بالا، کبد به مقدار زیاد به دلیل ویتامین A، مصرف بیش از دویست میلی‌گرم کافئین در روز، و هر مقدار الکل یا دخانیات.
نشانه‌های هشدار
با مشاهده هر یک از این موارد بدون تأخیر مراجعه کنید:
- خون‌ریزی واژینال روشن یا همراه با لخته
- درد شدید و یک‌طرفه لگن
- تب بالای ۳۸ درجه
- استفراغ مداومی که مانع نگه داشتن مایعات شود
- سرگیجه شدید یا غش
- سوزش ادرار همراه با درد پهلو
سبک زندگی
ورزش سبک مانند پیاده‌روی و شنا در بارداری بی‌خطر و مفید است، مگر اینکه پزشک منع کرده باشد. خواب کافی، مدیریت استرس و پرهیز از خوددرمانی، سه اصل ساده اما تعیین‌کننده این دوره‌اند. پیش از مصرف هر دارو، حتی مسکن‌های بدون نسخه یا داروهای گیاهی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
